آموزش نصب ایزابل ۵ | راهنمای کامل و مرحله به مرحله نصب Issabel 5

دسته‌بندی: آموزش ایزابل | نصب سیستم تلفنی ویپ | VoIP
کلیدواژه‌های اصلی: نصب ایزابل ۵، آموزش نصب Issabel 5، نصب ایزابل روی VMware، نصب ایزابل روی Rocky Linux، راه‌اندازی مرکز تلفن ویپ، دانلود ISO ایزابل ۵، پیکربندی اولیه ایزابل، SIP Trunk ایزابل، Asterisk 18

نصب ایزابل ۵ از صفر تا صد — کامل‌ترین راهنمای فارسی

اگر به دنبال نصب ایزابل ۵ (Issabel 5) هستید، این مقاله دقیقاً برای شما نوشته شده است. ایزابل ۵ نسل جدید یکی از محبوب‌ترین سیستم‌های تلفنی متن‌باز (Open Source) مبتنی بر Asterisk است که در سال ۲۰۲۴ با تغییرات اساسی منتشر شد. مهم‌ترین تفاوت این نسخه با نسخه قبلی، جابجایی از CentOS 7 به Rocky Linux 8 و ارتقاء به Asterisk 18 است که پشتیبانی بلندمدت‌تر (LTS)، امنیت بالاتر و عملکرد بهتر به سازمان‌ها ارائه می‌دهد.

در این راهنمای کامل، تمام مراحل دانلود، آماده‌سازی، نصب، و پیکربندی اولیه ایزابل ۵ را بدون اینکه حتی یک نکته جا بیفتد، به زبان ساده و گام‌به‌گام توضیح می‌دهیم. این راهنما هم برای نصب روی سرور فیزیکی و هم برای نصب روی ماشین مجازی (VMware Workstation، VMware ESXi، VirtualBox) کاربرد دارد.

ایزابل ۵ چیست و چرا باید آن را نصب کنیم؟

Issabel یک مرکز تلفن نرم‌افزاری (IP-PBX) کاملاً رایگان و متن‌باز است که به کسب‌وکارها امکان می‌دهد سیستم تلفنی ویپ (VoIP) حرفه‌ای خود را بدون پرداخت هزینه لایسنس راه‌اندازی کنند. ایزابل در واقع ادامه‌دهنده پروژه الستیکس (Elastix) است که پس از توقف توسعه آن توسط شرکت 3CX، به‌عنوان یک پروژه مستقل و فعال توسط جامعه‌ای از توسعه‌دهندگان حرفه‌ای معرفی شد.

ایزابل ۵ چه امکاناتی دارد؟

• IVR (تلفن گویا): ساخت منوهای صوتی هوشمند چندمرحله‌ای
• صف تماس (Queue): مدیریت تماس‌های ورودی برای کال‌سنتر
• ضبط مکالمات: ضبط خودکار تماس‌های داخلی و خارجی
• گزارش‌گیری CDR: آمار کامل تماس‌ها، اپراتورها و صف‌ها
• SIP Trunk: اتصال به مخابرات، شاتل‌تاک و سایر ارائه‌دهندگان
• Fail2Ban: امنیت داخلی در برابر حملات brute-force
• WebRTC: سافت‌فون تحت مرورگر
• ویدئوکنفرانس (Issabel Meet): جلسات آنلاین یکپارچه
• فکس نرم‌افزاری: ارسال و دریافت فکس از طریق شبکه

پیش از هر چیز: پیش‌نیازها و حداقل سخت‌افزار مورد نیاز

قبل از شروع نصب ایزابل روی VMware یا هر محیط دیگری، باید از کافی بودن منابع سرور اطمینان حاصل کنید.

حداقل منابع برای ایزابل ۵

نکته مهم: برخلاف ایزابل ۴، نصب ایزابل ۵ نیاز به اتصال اینترنت فعال دارد تا بسته‌های لازم از مخازن رسمی دانلود شوند. بدون اینترنت، نصب کامل می‌شود ، اما آپدیت های جدید را دریافت نمی کند . این کار را می توانید پس از اتمام نصب ایزابل 5 انجام دهید .

مرحله اول: دانلود فایل ISO ایزابل ۵

برای شروع نصب سیستم تلفنی ایزابل، ابتدا باید فایل ISO را دریافت کنید.

روش ۱ — دانلود از سایت رسمی

آدرس سایت رسمی پروژه ایزابل: www.issabel.org

فایل ISO ایزابل ۵ با تاریخ 20240430 (آوریل ۲۰۲۴) آخرین نسخه پایدار است. پس از دانلود، از صحت فایل از طریق MD5 Checksum اطمینان حاصل کنید.

ایزابل 5 را از اینجا دانلود کنید .

روش ۲ — نصب از طریق اسکریپت روی Rocky Linux (پیشنهادی برای ایران)

اگر به دلیل محدودیت‌های اینترنت نمی‌توانید مستقیم دانلود کنید، می‌توانید ابتدا Rocky Linux 8 را نصب و سپس با اسکریپت نصب ایزابل را انجام دهید:

curl http://repo.issabel.org/issabel5-netinstall.sh | bash

نکته ایران: در هنگام نصب، برای عبور از تحریم‌ها باید DNS سرور را روی DNS شکن‌های مطمئن تنظیم کنید. پیشنهاد: 178.22.122.100 (شکن) یا 10.202.10.202 (403).

مرحله دوم: ساخت USB بوتیبل یا آماده‌سازی ماشین مجازی

الف — برای نصب روی سرور فیزیکی (USB Bootable)

فایل ISO را با استفاده از نرم‌افزار Rufus (ویندوز) یا دستور dd (لینوکس) روی یک فلش USB با حداقل ظرفیت ۸ گیگابایت رایت کنید:

# در لینوکس:
sudo dd if=issabel-5.iso of=/dev/sdX bs=4M status=progress

سپس در تنظیمات BIOS/UEFI سرور، ترتیب بوت را طوری تنظیم کنید که USB در اولویت باشد.

ب — برای نصب روی VMware Workstation

۱. VMware Workstation را باز کنید. ۲. از منوی File گزینه New Virtual Machine را انتخاب کنید. ۳. گزینه Custom (Advanced) را انتخاب کنید. ۴. در بخش Guest Operating System گزینه Linux و نسخه Red Hat Enterprise Linux 8 را انتخاب کنید. ۵. یک نام مناسب برای VM بگذارید (مثلاً: Issabel5). ۶. CPU: ۲ هسته، RAM: ۲۰۴۸ مگابایت (۲ گیگ)، Disk: حداقل ۶۰ گیگابایت. ۷. در بخش شبکه، Bridged Adapter را انتخاب کنید تا به اینترنت دسترسی داشته باشد. ۸. در تنظیمات Storage، فایل ISO ایزابل ۵ را به درایو DVD وصل کنید.

ج — برای نصب روی VMware ESXi

۱. وارد vSphere Client شوید. ۲. یک New Virtual Machine بسازید با مشخصات فوق. ۳. فایل ISO را از طریق Datastore Browser آپلود کنید. ۴. VM را بوت کرده و از ISO راه‌اندازی نمایید.

مرحله سوم: شروع نصب ایزابل ۵ — گام به گام

پس از بوت شدن از فایل ISO، مراحل زیر را دنبال کنید:

گام ۳.۱ — صفحه بوت اول

با صفحه‌ای مشابه تصویر زیر روبرو خواهید شد:

گزینه Test this media & install Issabel به‌صورت پیش‌فرض انتخاب است. کلید Enter را بزنید (یا ۶۰ ثانیه صبر کنید تا به‌طور خودکار شروع شود).

گام ۳.۲ — انتخاب زبان نصب و زبان کیبورد

در صفحه انتخاب زبان، حتماً English را انتخاب کنید. انتخاب زبان فارسی می‌تواند مشکلاتی در فرایند نصب ایجاد کند. هرچند که می توانید زبان فارسی را بعنوان زبان دوم انتخاب کنید .

گام ۳.۳ — تنظیمات اصلی نصب (Installation Summary)

این صفحه مهم‌ترین بخش نصب است و شامل چند گزینه می‌شود:

بخش Software Selection

در اینجا باید نوع نصب را انتخاب کنید. سه گزینه اصلی وجود دارد:

• PBX Issabel (پیش‌فرض): نصب استاندارد با Asterisk 18 — این گزینه را انتخاب کنید
• PBX + FAX: اگر می‌خواهید فکس نرم‌افزاری داشته باشید این گزینه را انتخاب کنید (در این حالت دو گزینه دیگر غیرفعال می‌شوند)
• FAX Only: فقط برای سیستم‌های فکس

توصیه: در اکثر پروژه‌ها گزینه اول یعنی PBX Issabel با Asterisk 18 مناسب‌ترین انتخاب است. Asterisk 18 پشتیبانی بهتری از PJSIP دارد و عملکرد بهتری ارائه می‌دهد.

بخش Installation Destination

وارد این بخش شوید، هارد دیسک را انتخاب کرده و پارتیشن‌بندی را روی Automatic قرار دهید تا سیستم به‌صورت خودکار پارتیشن‌بندی کند. اگر نیاز به پارتیشن‌بندی دستی دارید (مثلاً برای جداسازی /var/spool برای ضبط مکالمات) گزینه Custom را انتخاب کنید.

بخش Network & Hostname

این بخش بسیار مهم است چون ایزابل ۵ در حین نصب به اینترنت نیاز دارد:

• Hostname: یک نام مناسب وارد کنید (مثلاً: pbx.company.ir)
• IPv4: اگر می‌خواهید IP ثابت داشته باشید (توصیه می‌شود)، روی کارت شبکه کلیک کرده و Manual را انتخاب کنید:
  • IP Address: آدرس IP ثابت دلخواه
  • Subnet Mask: (مثلاً 255.255.255.0)
  • Gateway: آدرس گیت‌وی شبکه
  • DNS Server 1: برای عبور از تحریم‌ها: 178.22.122.100
  • DNS Server 2: 10.202.10.202

نکته حیاتی: اگر DNS را درست تنظیم نکنید، بسته‌های ایزابل از مخازن دانلود نمی‌شوند و نصب ناقص باقی می‌ماند.

بخش Root Password

یک رمز عبور قوی برای کاربر root لینوکس انتخاب کنید. این رمز باید:

• حداقل ۸ کاراکتر داشته باشد
• ترکیبی از حروف بزرگ، کوچک، عدد و کاراکتر خاص باشد

این رمز را حتماً ذخیره کنید — برای دسترسی SSH و عیب‌یابی آینده به آن نیاز خواهید داشت.

گام ۳.۴ — شروع نصب

پس از تنظیم همه موارد بالا، روی دکمه Begin Installation کلیک کنید. فرایند نصب شروع می‌شود.

مدت زمان نصب: بسته به سرعت اینترنت و منابع سرور، نصب ایزابل ۵ بین ۳۰ تا ۶۰ دقیقه طول می‌کشد. در طول نصب سیستم بسته‌های Rocky Linux، Asterisk 18 و ماژول‌های ایزابل را دانلود و نصب می‌کند.

مرحله چهارم: تنظیمات پس از نصب (بسیار مهم — نباید Skip شود)

پس از اتمام نصب، سیستم Reboot می‌شود و با چند سوال مهم روبرو خواهید شد. هرگز این مرحله را رد نکنید — در صورت Skip کردن باید کل نصب را از ابتدا تکرار کنید.

سوال ۱: رمز عبور دیتابیس MariaDB

سیستم از شما رمز عبور کاربر root دیتابیس MariaDB را می‌خواهد. می‌توانید همان رمز root لینوکس را وارد کنید تا فراموش نکنید.

Enter new password for MariaDB root user: ___________

سوال ۲: رمز عبور پنل وب ایزابل

در این مرحله رمز عبور admin برای ورود به رابط گرافیکی وب ایزابل را تنظیم کنید:

Enter a password for 'admin' web user: ___________

سوال 3: تنظیم زبان پنل وب ایزابل 5 :
 سوال 4: انتخاب پروتکل ارتباطی ایزابل:

در مرحله بعد کتابخانه پیشنهادی خود برای پروتکل SIP را انتخاب نمایید(ما CHAN_SIP) را انتخاب کردیم.

سوال 5 : درخواست مشارکت :

در صفحات بعدی نصب از شما جهت مشارکت در ارتقا سیستم تلفنی ایزابل برای ارسال گزارشات و مشکلات  احتمالی سوال خواهد پرسید که جهت عدم انجام مشارکت طبق تصویر زیر اقدام نمایید.

پس از پاسخ به این سوالات، وارد محیط کنسول لینوکس می‌شوید. نصب کامل شده است!

مرحله پنجم: اولین ورود به پنل وب ایزابل ۵

حالا کافی است در یک مرورگر (Chrome، Firefox) آدرس IP سرور ایزابل را وارد کنید:

http://[IP-ADDRESS]

صفحه ورود ایزابل نمایش داده می‌شود:

• Username: admin
• Password: رمزی که در مرحله قبل تنظیم کردید.

پس از ورود موفق، داشبورد ایزابل ۵ را مشاهده خواهید کرد.

تفاوت منوی ایزابل ۵ با ایزابل ۴

مهم‌ترین تفاوت در منوی PBX Configuration است که در ایزابل ۵ کاملاً بازطراحی شده است. منوی جدید ساختار بهتری دارد و دسترسی به تنظیمات را آسان‌تر کرده است.

مرحله ششم: آپدیت کردن ایزابل ۵ (الزامی)

بلافاصله پس از نصب، سیستم را آپدیت کنید. نسخه‌های اولیه ایزابل ۵ ممکن است باگ‌هایی داشته باشند که در آپدیت‌های بعدی رفع شده‌اند:

yum update -y

پس از اتمام آپدیت، سیستم را ری‌استارت کنید:

reboot

مرحله هفتم: پیکربندی اولیه — اولین تنظیمات ضروری

۷.۱ — تنظیم منطقه زمانی (Timezone ایران)

timedatectl set-timezone Asia/Tehran

۷.۲ — تنظیم ساعت ایزابل و NTP

از طریق پنل وب به مسیر Admin > System Admin > Date/Time بروید و NTP را فعال کنید. یا از طریق خط فرمان:

systemctl enable chronyd
systemctl start chronyd

۷.۳ — ساخت اولین داخلی (Extension)

در پنل وب ایزابل ۵:

• به PBX → PBX Configuration → Extensions بروید
• روی Add Extension کلیک کنید
• Device: SIP انتخاب کنید
• User Extension: شماره داخلی (مثلاً ۱۰۱)
• Display Name: نام کاربر
• Secret: رمز عبور داخلی (برای رجیستر کردن سافت‌فون)
• روی Submit و سپس Apply Config کلیک کنید

۷.۴ — تغییر درایور SIP: از Chan_SIP به PJSIP (توصیه‌شده)

ایزابل ۵ از PJSIP بهتر پشتیبانی می‌کند. برای تغییر:

در پنل وب به Admin → Asterisk SIP Settings بروید:

• در بخش Chan SIP Settings: Port را روی ۵۰۶۰ یا خاموش بگذارید
• در بخش PJSIP Settings: Port را روی ۵۰۶۰ تنظیم کنید

سپس Config را Apply کنید.

۷.۵ — فعال‌سازی Fail2Ban (امنیت)

برای جلوگیری از حملات SIP به مسیر Security → Fail2Ban → Admin بروید:

• روی Enable Fail2Ban کلیک کنید
• IP رایانه خود را در Whitelist اضافه کنید تا هرگز بلاک نشوید
• تنظیمات Count (تعداد تلاش) و Ban Time (مدت مسدودی) را تنظیم کنید

مرحله هشتم: راه‌اندازی SIP Trunk مخابرات

برای اتصال ایزابل ۵ به خطوط مخابرات (SIP Trunk):

۱. به PBX → PBX Configuration → Trunks بروید ۲. Add SIP (chan_sip) Trunk را انتخاب کنید ۳. در General Settings:

• Trunk Name: یک نام (مثلاً mokhaberat) ۴. در Outgoing Settings (Peer Details):

host=IP-MAKHBARAT
type=friend
qualify=yes
insecure=very

۵. Submit و سپس Apply Config

نکات طلایی پس از نصب ایزابل ۵

✅ بکاپ منظم بگیرید

از طریق پنل وب به Admin → System Backup & Restore بروید و یک برنامه بکاپ خودکار روزانه تنظیم کنید.

✅ فضای هارد دیسک را مدیریت کنید

فایل‌های ضبط مکالمات می‌توانند به سرعت فضای دیسک را پر کنند. برای حذف خودکار فایل‌های قدیمی ایزابل یک cron job تنظیم کنید:

find /var/spool/asterisk/monitor -name "*.wav" -mtime +90 -delete

✅ پورت‌های ضروری را در فایروال باز کنید

✅ ساعت سیستم را درست تنظیم کنید

اگر با مشکل تغییر ساعت بعد از ری‌استارت مواجه شدید، به مقاله رفع مشکل ساعت ایزابل بعد از ریستارت در همین سایت مراجعه کنید.

عیب‌یابی رایج در نصب ایزابل ۵

مشکل ۱: نصب در مرحله دانلود بسته‌ها متوقف می‌شود

علت: DNS نادرست یا اینترنت محدود
راه‌حل: DNS را به 178.22.122.100 تغییر دهید.

مشکل ۲: پس از نصب به پنل وب دسترسی ندارید

علت: احتمالاً IP اشتباه وارد شده یا فایروال مانع است
راه‌حل:

ip addr show    # برای دیدن IP سرور
systemctl status firewalld

مشکل ۳: رمز عبور root دیتابیس را فراموش کرده‌اید

mysqladmin -u root password 'newpassword'

مشکل ۴: سرویس Asterisk راه‌اندازی نمی‌شود

systemctl status asterisk
asterisk -rvvv    # ورود به CLI استریسک برای دیدن خطاها

جمع‌بندی — نصب ایزابل ۵ در یک نگاه

نصب ایزابل ۵ با وجود مراحل متعدد، فرایند کاملاً قابل مدیریتی است. از دانلود فایل ISO ایزابل ۵ از سایت رسمی تا ورود اول به پنل وب، هر مرحله نقش مهمی در پایداری و امنیت سیستم تلفنی شما دارد. توجه ویژه به تنظیم DNS برای عبور از تحریم، انتخاب Asterisk 18، تنظیم رمز دیتابیس و آپدیت فوری پس از نصب، تفاوت بین یک سیستم ویپ حرفه‌ای پایدار و یک نصب ناپایدار را رقم می‌زند.

اگر این راهنما برایتان مفید بود، سوالات فنی خود را در بخش نظرات مطرح کنید. همچنین برای راه‌اندازی SIP Trunk مخابرات، تنظیم IVR، راه‌اندازی صف تماس و سایر مراحل پیکربندی پیشرفته ایزابل ۵، مقالات تکمیلی در همین سایت در دسترس هستند.